Kiedy koleje wąskotorowe po latach zapomnienia znów zyskują na atrakcyjności i stają się „końmi pociągowymi” turystyki wielu regionów, gnieźnieńska w tym gronie wypada bardzo słabo. Zniszczony tabor i zaniedbana infrastruktura oraz prawie zupełny brak promocji, tylko pogłębiają ten stan zapaści. Właśnie ruszył kolejny sezon GKW, ale starosta nie ma złudzeń, że własnymi siłami finansowymi kolejka w Gnieźnie nie ma szans na rozwój.
W 2025 roku polskimi kolejami wąskotorowymi podróżowało ponad 901 tys. pasażerów udając się w pełne nostalgii i niezapomnianych wrażeń przejażdżki. „Koleje wąskotorowe to jednak nie tylko technika i dawne dzieje – to także emocje, czas, który wolniej płynie, i podróż, która staje się celem samym w sobie. To specyficzny zapach, stukot kół i widoki, których nie zobaczymy z okien żadnego innego pociągu! To także spotkania z ludźmi, którzy z pasją opowiadają o swojej pracy i o tym, jak ratują od zapomnienia fragmenty dawnego świata. Każda trasa to inna opowieść, a każdy przejazd – okazja, by poczuć się jak odkrywca” – tak o tej formie turystyki napisał dr Ignacy Góra, prezes Urzędu Transportu Kolejowego we wstępie do najnowszego wydania przewodnika po polskich kolejach wąskotorowych. Urząd od 2022 wydaje kompendium wiedzy o „wąskotorówkach” jako odpowiedź na rosnące nimi zainteresowanie. Śmiało można mówić o „turystyce wąskotorowej”, gdzie miłośnicy tego przykładu techniki jeżdżą w sezonie letnim i korzystają z jego uroków. Sama Nadmorska Kolej Wąskotorowa (jeździ na trasie Gryfice – Pogorzelica – Gryfice i staje na 15 stacjach) w ubiegłym roku przewiozła ponad 162,9 tys. pasażerów. To najpopularniejsza kolej w kraju. Ma własną stronę internetową, odnowiony tabor i wyremontowane stacje. Gmina Rewal w celu ożywienia kolei stworzył spółkę celową, której działania dotykają sfer także kultury, edukacji czy usług. Jednak nadmorska kolej nie ma tego, co ma Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa, a czego – niestety – nie wykorzystuje. To parowóz, czyli esencja wszystkiego tego, co nazywamy koleją wąskotorową. Tylko 7 z 24 operatorów posiada takie cudo. Niestety, gnieźnieński parowy „peiks” został wypożyczony prywatnej firmie jako reklama.
Na marginesie sukcesów wielu „wąskotorówek” w Polsce, jakby na bocznym torze, stoi gnieźnieńska. Właśnie ruszył kolejny sezon jej przejazdów po króciótkiej trasie ze stacji Gniezno Wąskotorowe do Jelonka. To ledwie 3,7 km, które skład pokonuje w 30 minut. W tym sezonie przejazdy mogą wydawać się mniej atrakcyjne z powodu zamknięcia po pożarze „Moto Baru”, gastronomii, która znajdowała się przy peronie kolei i była naturalnym miejscem odpoczynku w oczekiwaniu na kurs powrotny. Starosta gnieźnieński, któremu GKW podlega, nie kryje, że kolejka potrzebuje finansowania. W imieniu powiatu operuje nią Towarzystwo Miłośników Gniezna. W tym roku wsparcie przyniósł Samorząd Wielkopolski przekazując do Gniezna 300 tys. złotych. To jednak kropla tego, co jest potrzebne. – Szkoda, że nie ma środków finansowych – rozkłada ręce Tomasz Budasz. Jak wylicza, jeden kilometr renowacji torów to koszt ok. miliona złotych. – Szukamy i pracujemy nad tym, żeby znaleźć zewnętrzne fundusze i kolejkę wyremontować, by odzyskała dawny blask. Nie jest to łatwe. Robimy co możemy – dodaje. Jak zdradził starosta, na razie udało się uzgodnić z Miastem Gniezno rozszerzenie monitoringu miejskiego o infrastrukturę stacji i taboru przy ul. Polnej.
Tomasz Budasz przyznaje, że obecny stan „wąskotorówki” nie jest wizytówką miasta i powiatu. – Ale nie przypominam sobie, by poprzednie zarządy powiatu podejmowały działania zmierzające do pozyskiwania środków finansowych. Pierwotnie czekaliśmy, bo Ministerstwo Infrastruktury mówiło, że będą projekty o środki zewnętrzne, ale takich nie ma. Patrzymy co się dzieje i intensywnie pracujemy wewnętrznie nad przygotowaniem koncepcji. Jak tylko będą pojawiać się pieniądze, na pewno będziemy o nie aplikować. Renowacja to są ogromne pieniądze i powiatu nie stać na to – mówi starosta, który podkreśla, że utrzymanie „wąskotorówki” to nie jest zadanie własne powiatu. – To nie jest nasza gnieźnieńska kolejka, tylko jest w gestii PKP . My mamy tylko umowę i dalszą umowę z operatorem – podkreśla dodając, że wierzy w to i uważa, że kolej wąskotorowa w Gnieźnie powinna odzyskać blask. – Nie za nasze pieniądze, bo nas nie stać, ale będziemy szukać zewnętrznych środków finansowania – zapewnia T. Budasz.
Harmonogram Przejazdów Gnieźnieńskiej Kolei Wąskotorowej
Okres obowiązywania: 04 lipca – 30 sierpnia 2026 r.
Przejazdy odbywają się wyłącznie w weekendy (soboty i niedziele)
Standardowy rozkład jazdy (sobota, niedziela)
Kurs I
o 12:00 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 12:50 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 13:10 – Powrót na stację Gniezno
Kurs II
o 13:30 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 14:20 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 14:50 – Powrót na stację Gniezno
Dni specjalne
11 lipca (sobota) – Uroczyste rozpoczęcie sezonu GKW
(godz. 11:00 – 18:00)
Godz. 11:00 – Inauguracja sezonu Kolei Wąskotorowej – przejazdy Gnieźnieńską Koleją Wąskotorową w tym dniu bezpłatne
Kurs I
o 12:00 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 12:50 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 13:10 – Powrót na stację Gniezno
Kurs II
o 13:30 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 14:20 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 14:50 – Powrót na stację Gniezno
Kurs III
o 15:00 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 15:50 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 16:10 – Powrót na stację Gniezno
Kurs IV
o 16:30 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 17:20 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 17:50 – Powrót na stację Gniezno
30 sierpnia (niedziela) – Zakończenie sezonu
Kurs I
o 12:00 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 12:50 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 13:10 – Powrót na stację Gniezno
Kurs II
o 13:30 – Odjazd ze stacji Gniezno Wąskotorowe
o Postój na przystanku Jelonek
o 14:20 – Odjazd z przystanku Jelonek
o ok. 14:50 – Powrót na stację Gniezno
Harmonogram przejazdów zgodny z rozkładem jazdy.
Uwagi organizacyjne:
Bilety do zakupienia u kierownika pociągu, ceny biletów: normalny 5,00 zł, ulgowy 2,00 zł, dzieci do lat 7 podróżują bezpłatnie. Bilet uprawnia do przejazdu w jedną stronę
