W Kościeszkach (gm. Jeziora Wielkie), 19 czerwca odbyły się wyjątkowe, wieloetapowe uroczystości upamiętniające 40. rocznicę śmierci pułkownika Stanisława Wyskoty‑Zakrzewskiego – oficera Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, dowódcy Pułku Ułanów Karpackich, bohatera ziemi kujawskiej i zasłużonego działacza polonijnego. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli władz państwowych, samorządowych, instytucji wojskowych, duchowieństwa, organizacji kombatanckich, rekonstrukcyjnych, młodzież szkolną oraz mieszkańców regionu.
Uroczystości w kościele św. Anny
Pierwsza część obchodów rozpoczęła się w kościele św. Anny, gdzie zgromadzeni goście wypełnili wnętrze świątyni, tworząc atmosferę skupienia i podniosłego oczekiwania. Narrator powitał wszystkich, przypominając, że spotykają się w miejscu szczególnym, aby oddać hołd człowiekowi, którego życie było świadectwem odwagi, honoru i niezłomnej służby Ojczyźnie. W imieniu Stowarzyszenia „Ułana Karpackiego” oraz rodziny pułkownika wyraził wdzięczność za tak liczne przybycie.
Wśród obecnych znaleźli się przedstawiciele władz państwowych i instytucji, wśród nich: pełnomocnik Wojewody Kujawsko‑Pomorskiego do spraw dziedzictwa i tożsamości narodowej, Mikołaj Heizig, reprezentował wojewodę Michała Sztybla, członek Zarządu Województwa Kujawsko‑Pomorskiego Dariusz Kurzawa reprezentujący marszałka Piotra Całbeckiego, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek, Alicja Marciniak z Departamentu Uroczystości Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, kierownik Referatu Edukacji Narodowej IPN w Bydgoszczy Marcin Habel reprezentujący dyrektora Oddziału IPN w Gdańsku oraz naczelna Wydawnictwa IPN Katarzyna Ziębik reprezentująca dyrektora Wydawnictwa IPN.
Wśród duchowieństwa obecni byli dziekan dekanatu kruszwickiego ksiądz kanonik Wojciech Danecki, reprezentujący Prymasa Polski oraz proboszcz parafii św. Anny, ksiądz Przemysław Warchał, gospodarz uroczystości. Władze samorządowe reprezentowali starosta mogileński Tomasz Krzesiński, burmistrz Strzelna Dariusz Chudziński, wójt gminy Jeziora Wielkie Dariusz Ciesielczyk oraz sekretarz gminy Kruszwica Radomił Belt.
Wojsko Polskie reprezentowali zastępca dowódcy Garnizonu Inowrocław, dowódca 2 Pułku Inżynieryjnego pułkownik Arkadiusz Syrocki, dowódca 56. Bazy Lotniczej pułkownik Michał Moncieli oraz komendant Garnizonu Inowrocław major Tomasz Tuszyński.
Wśród strażników pamięci narodowej znaleźli się prezes Stowarzyszenia „Karpatczycy” Tadeusz Kurcyk, Sylwester Damecki – krewny kaprala Zygmunta Michalskiego, oraz Irena Ostrowska – krewna pułkownika Edmunda Brzozowskiego. Obecne były także grupy rekonstrukcji historycznej: „Karpaty”, „Commando”, „Bellum” oraz Oddział Terenowy im. 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich Stowarzyszenia Polski Klub Kawaleryjski.
Mszy świętej przewodniczył ksiądz kanonik Wojciech Danecki. W czasie liturgii wspominano życie i służbę pułkownika Zakrzewskiego. Jego sylwetkę przedstawił dr. Paweł Politowski, historyk, dyrektor Szkoły Podstawowej im. Powstańców Wlkp. w Wójcinie, który interesuje się życiem bohatera od 2008 roku i stara się jego sylwetkę propagować. Po komunii głos zabrała wnuczka Wyskoty – Zakrzewskiego, Agnieszka Tabisz, która w poruszających słowach podziękowała wszystkim za pamięć o jej dziadku. Po zakończeniu mszy zgromadzeni opuścili świątynię, kierując się ku miejscu wiecznego spoczynku bohatera.
Przy grobie pułkownika
Druga część uroczystości odbyła się na cmentarzu, gdzie zgromadzeni stanęli wokół grobu pułkownika Zakrzewskiego. W ciszy i skupieniu wysłuchano meldunku dowódcy uroczystości, majora Tomasza Tuszyńskiego, a następnie odegrano hymn państwowy. Nad miejscem spoczynku bohatera unosiła się atmosfera powagi, którą podkreślała obecność Orkiestry Wojskowej z Bydgoszczy pod batutą majora Dominika Sierzputowskiego.
W części przemówień głos zabrali Andrzej Furman, Mikołaj Heizig oraz Adam Siwek. Każdy z nich podkreślał znaczenie pamięci o żołnierzach, którzy walczyli o wolność Polski, oraz rolę pułkownika Zakrzewskiego w historii regionu i kraju.
Następnie porucznik Lidia Celanowicz odczytała uroczysty Apel Pamięci. Wspomniano w nim pułkownika Zakrzewskiego, jego podkomendnych i towarzyszy broni. Po apelu rozległa się salwa honorowa, a orkiestra odegrała „Hasło Wojska Polskiego”. W atmosferze głębokiego skupienia delegacje podchodziły do grobu, aby złożyć kwiaty i oddać hołd bohaterowi.
Ceremonia odznaczeń
Jednym z najbardziej podniosłych momentów dnia była uroczysta ceremonia wręczenia odznaczeń państwowych. Wśród zgromadzonych panowało poczucie, że uczestniczą w wydarzeniu, które nie tylko upamiętnia przeszłość, ale także wyróżnia tych, którzy dziś dbają o zachowanie pamięci historycznej.
Jako pierwsze wręczono medale „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej”. Decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odczytał Janusz Furtak. Odznaczeni zostali Przemysław Kopij oraz Andrzej Furman. Aktu dekoracji dokonał w imieniu wojewody Kujawsko‑Pomorskiego Michała Sztybla – pełnomocnik Wojewody Kujawsko‑Pomorskiego do spraw dziedzictwa i tożsamości narodowej Mikołaj Heizig. Następnie odbyła się ceremonia wręczenia medalu „Pro Patria”. W imieniu Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dekoracji dokonała Alicja Marciniak. Medalem w uznaniu szczególnych zasług w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej uhonorowany został dr Paweł Politowski, którego wieloletnia działalność edukacyjna i popularyzatorska została w ten sposób doceniona.
Kolejnym akcentem było wręczenie Pamiątkowych Krzyży 3. Dywizji Strzelców Karpackich. Prezes Stowarzyszenia „Karpatczycy”, Tadeusz Kurcyk, uhonorował Janusza Furtaka, Adama Siwka oraz nieobecnego dr. hab. Karola Polejowskiego, którego odznaczenie odebrał Adam Siwek.
Część artystyczna i konkursowa
Po zakończeniu ceremonii odznaczeń orkiestra wykonała sygnał „Śpij kolego” oraz „Pieśń Reprezentacyjną Wojska Polskiego”, po czym asysta honorowa została odprowadzona. Uczestnicy uroczystości przeszli następnie pod scenę, gdzie rozpoczęła się trzecia część obchodów.
Orkiestra Wojskowa z Bydgoszczy zaprezentowała koncert pieśni patriotycznych, w tym „Karpacką Brygadę” i „Czerwone maki na Monte Cassino”. Melodie te, głęboko zakorzenione w historii polskiego oręża, poruszyły publiczność i nadały wydarzeniu wyjątkowy charakter.
Następnie odbyła się gala konkursowa podsumowująca konkurs historyczny Pułkownik Stanisław Wyskota – Zakrzewski – żołnierz, emigrant, działacz polonijny zorganizowany z inicjatywy redakcji „Ułana Karpackiego”, których koordynatorem i organizatorem był dr Paweł Politowski, dyrektor Szkoły Podstawowej w Wójcinie. Rywalizacja odbyła się w dwóch kategoriach: plastycznej i wiedzy historycznej. Honorowy patronat nad konkursem objęli: dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku, starosta mogileński, burmistrz Strzelna i wójt Jezior Wielkich.
W konkursie plastycznym zwyciężyła Antonina Przygoda ze Szkoły Podstawowej im. Powstańców Wlkp. w Wójcinie, 2. Agata Rakowska ze Szkoły Podstawowej im. Jana Dałkowskiego w Strzelnie, 3. Nadia Kaszuba ze Szkoły Podstawowej im. Gustawa Zielińskiego w Markowicach. Wyróżnienia otrzymały: Hanna Konewka ze Szkoły Podstawowej w Markowicach i Marta Wełnic ze Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. Piotra Wawrzyniaka w Mogilnie.
W konkursie wiedzy historycznej zwyciężyła Weronika Derenda (SP Wójcin), 2. Dorota Matczak (SP Wójcin), 3. Maja Derenda (SP Wójcin). Wyróżnienia otrzymali: Marta Walkiewicz (ZSP Strzelno) i Jakub Winiarczyk (ZSP Strzelno).
Występ młodzieży i finał obchodów
Na scenie wystąpili uczniowie Szkoły Podstawowej w Wójcinie, przygotowani przez Beatę Jąkalską i Annę Garstkę. Ich program muzyczno- taneczny, pełen emocji i zaangażowania, spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności.
Zwieńczeniem dnia było wydarzenie edukacyjno‑historyczne „Spotkanie z mundurem”. Pokaz kawaleryjski zaprezentował Oddział Terenowy im. 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich, a wokół sceny czekały stoiska przygotowane przez Delegaturę IPN w Bydgoszczy, Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, Wojskowe Centrum Rekrutacji w Inowrocławiu, grupy rekonstrukcji historycznej „Commando”, „Karpaty” i „Bellum”, a także Policję i Ochotniczą Straż Pożarną. Uczestnicy mogli z bliska zobaczyć sprzęt, umundurowanie i wyposażenie służb oraz porozmawiać z rekonstruktorami i żołnierzami.
Patronat honorowy nad obchodami sprawowali wojewoda kujawsko – pomorski Michał Sztybel i marszałek województwa Piotr Całbecki.
