O starości, samotności, religijności i codziennym życiu mieszkańców dawnej polskiej wsi opowiadał w Strzelnie dr hab. Bartłomiej Gapiński. Spotkanie wokół książki „Starość – Samotność – Sacrum. Tryptyk ludowy” zgromadziło miłośników historii, kultury ludowej i regionalnego dziedzictwa, a jego dopełnieniem był występ muzyczny Piotra Barczaka z zespołem.
Miejska Biblioteka Publiczna w Strzelnie 2 października stała się miejscem niezwykłej podróży do świata dawnej wsi. Gościem biblioteki był dr hab. Bartłomiej Gapiński, historyk, etnolog, bibliotekarz oraz adiunkt w Bibliotece Jagiellońskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor przyjechał do Strzelna, aby spotkać się z czytelnikami i opowiedzieć o swojej najnowszej książce „Starość – Samotność – Sacrum. Tryptyk ludowy”.
Wydarzenie zostało przygotowane przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Strzelnie we współpracy z Polskim Towarzystwem Historycznym Oddział w Inowrocławiu oraz Urzędem Miejskim w Strzelnie. Spotkanie otworzył Sławomir Tarczewski, natomiast sylwetkę autora przedstawił regionalista prof. Edmund Mikołajczak z Polskiego Towarzystwa Historycznego w Inowroclawiu.
Centralnym punktem spotkania była rozmowa o książce „Starość – Samotność – Sacrum. Tryptyk ludowy”, wydanej przez Wydawnictwo Gaudentinum w Gnieźnie. Publikacja stanowi efekt wieloletnich zainteresowań badawczych autora dotyczących życia codziennego mieszkańców wsi oraz społecznych i kulturowych mechanizmów funkcjonujących w społecznościach chłopskich. Książka powstała na bazie artykułów publikowanych wcześniej w „Przewodniku Katolickim”, które zostały przez autora uporządkowane, rozwinięte i wzbogacone o nowe treści.
Bartłomiej Gapiński nie opisuje historii wielkich wydarzeń politycznych ani losów elit. Interesuje go przede wszystkim zwykły człowiek i jego miejsce w społeczności. W pierwszej części publikacji autor przygląda się starości na dawnej wsi, pokazując zarówno szacunek, jakim często otaczano seniorów, jak i trudne doświadczenia związane z utratą sił, zależnością od innych czy społecznym wykluczeniem. Druga część poświęcona została samotności. Autor analizuje losy ludzi żyjących poza głównym nurtem społeczności wiejskiej, między innymi osób niezamężnych, bezżennych oraz tych, którzy z różnych powodów nie odnajdywali swojego miejsca we wspólnocie.
Szczególne zainteresowanie wzbudziła trzecia część książki odnosząca się do ludowego sacrum. Autor ukazuje religijność mieszkańców wsi nie jako zbiór rytuałów, lecz jako sposób postrzegania świata obecny niemal we wszystkich aspektach codzienności. Obrzędy, święta, wierzenia i praktyki religijne były przez pokolenia naturalnym elementem życia i pomagały ludziom interpretować rzeczywistość.
Podczas spotkania Bartłomiej Gapiński zwracał uwagę, że obraz dawnej wsi bywa dziś uproszczony. Z jednej strony podkreśla się jej wspólnotowy charakter i silne przywiązanie do tradycji, z drugiej często pomija się trudne doświadczenia osób funkcjonujących na obrzeżach społeczności. Autor pokazał, że wiejska kultura była pełna kontrastów, potrafiła integrować, ale również surowo oceniać i wykluczać.
Uczestnicy spotkania mieli okazję nie tylko wysłuchać wykładu, lecz także porozmawiać z autorem o jego metodach badawczych, źródłach historycznych i współczesnym znaczeniu dziedzictwa kultury ludowej. Nie zabrakło pytań dotyczących roli kobiet na wsi, przemian obyczajowych oraz wpływu religii na kształtowanie codziennych postaw mieszkańców.
O wyjątkową atmosferę wydarzenia zadbał Piotr Barczak wraz z zespołem. Przygotowana przez artystów oprawa muzyczna harmonijnie współgrała z tematyką spotkania, stając się interesującym komentarzem do treści zawartych w książce.
Wśród uczestników znaleźli się dyrektor biblioteki Anna Szurlej, pracownicy placówki, mieszkańcy Strzelna oraz goście zainteresowani historią regionu. Obecny był również Andrzej Gapiński, ojciec autora.
Książka została wydana przez Wydawnictwo Gaudentinum w Gnieźnie. Składa się z artykułów publikowanych wcześniej na łamach „Przewodnika Katolickiego” w latach 2024–2026, które autor uporządkował, poszerzył i uzupełnił obszernym wstępem. Wydanie publikacji zostało sfinansowane ze środków Towarzystwa Czytelni Ludowych oraz dzięki wsparciu Parafii pw. Świętej Trójcy w Strzelnie.
Na zakończenie spotkania uczestnicy mogli otrzymać egzemplarz książki wraz z osobistą dedykacją i autografem Bartłomieja Gapińskiego. Wieczór w strzeleńskiej bibliotece pokazał, że historia codzienności i losów zwykłych ludzi nadal potrafi inspirować, skłaniać do refleksji i budzić żywe zainteresowanie czytelników.
