„Strajk wrzesińskich uczniów pozostaje symbolem walki o przetrwanie polskiej tożsamości narodowej. Jego uczestnicy – kilkunastoletnie dzieci – stali się inspiracją dla kolejnych pokoleń młodych Polaków” – czytamy w uchwale podjętej w formie aklamacji przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
W tym roku przypada 125. rocznica wybuchu strajku dzieci wrzesińskich. Był to protest przeciwko usunięciu języka polskiego z ostatniego polskojęzycznego przedmiotu jakim w państwie niemieckim była nauka religii. 6 maja, podczas posiedzenia izby wyższej polskiego parlamentu, senatorowie oddali hołd uczniom Katolickiej Szkoły Ludowej we Wrześni, którzy w 1901 roku stanęli w obronie języka polskiego i religii, ponosząc za to kary i inne surowe represje. Senat uhonorował uczestników strajku, w tym Bronisławę Śmidowiczównę i Stanisława Jerszyńskiego, ich rodziny oraz duchownych wspierających protest, m.in. ks. Jana Laskowskiego i ks. Mieczysława Łabędzkiego.
W uzasadnieniu uchwały, czytamy:
„20 maja 1901 roku miał miejsce strajk dzieci wrzesińskich. Był to protest przeciwko usunięciu języka polskiego z ostatniego polskojęzycznego przedmiotu jakim w państwie niemieckim była nauka religii. Tego dnia uczennice i uczniowie Katolickiej Szkoły Ludowej odmówili przyjęcia niemieckich podręczników do katechezy. Sprzeciwili się także nauce religii w języku niemieckim. Władze szkolne ukarały opornych chłostą oraz aresztem szkolnym. Wywołało to sprzeciw rodziców ukaranych dzieci. Uczestnicy protestów zostali następnie skazani podczas tzw. procesu gnieźnieńskiego na kary więzienia lub grzywny.
Wydarzenia wrzesińskie zapoczątkowały falę podobnych strajków szkolnych w Wielkopolsce. Ich apogeum przypadło na rok 1906, kiedy jednocześnie strajkowało około 75 tys. dzieci w blisko 800 szkołach. Protest dzieci wrzesińskich, ich bestialskie potraktowanie przez władze szkolne, a następnie surowe wyroki dla rodziców strajkujących doprowadziły do konsolidacji społeczeństwa polskiego przeciw zabiegom germanizacyjnym. Znalazło to swój wyraz w „Rocie” Marii Konopnickiej oraz inspirowało opór przeciw wynarodawianiu polskich dzieci we wszystkich zaborach. Strajki relacjonowała zagraniczna prasa, co prowadziło do protestów międzynarodowej opinii publicznej. Tym samym sprawa polska raz jeszcze powróciła na usta świata. Pokolenie uczestników wielkopolskich strajków szkolnych wzięło czynny udział w odzyskaniu przez Polskę niepodległości w latach 1918-1921. Strajk wrzesińskich uczniów pozostaje symbolem walki o przetrwanie polskiej tożsamości narodowej. Jego uczestnicy – kilkunastoletnie dzieci – stali się inspiracją dla kolejnych pokoleń młodych Polaków. Dziś, w 125 rocznicę tego protestu, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża uczestnikom wdzięczność oraz stwierdza, że dobrze przysłużyli się Polsce” – treść uchwały Senatu RP
