Renowacja miejsca, zadbanie o porządek, muzeum, warsztaty, koncerty i spotkania – co może powstać przy Stacji Gniezno Wąskotorowe? W niedzielę, 11 października na terenie stacji gnieźnieńskiej wąskotorówki odbył się spacer badawczy, czyli konsultacje społeczne, które przyciągnęły mieszkańców zainteresowanych przyszłością tego miejsca. Uczestnicy mogli zajrzeć do przestrzeni na co dzień niedostępnych, zobaczyć ich obecny stan i wspólnie zastanowić się nad tym, jak mogłyby wyglądać po planowanej rewitalizacji.
Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa od lat wymaga inwestycji, które pozwoliłyby poprawić stan infrastruktury i zagospodarować teren stacyjny. To ogromne koszty. Szansą, by zdobyć przynajmniej część potrzebnej kwoty, są środki z Funduszy Norweskich 2021-2028, o które Powiat Gnieźnieński właśnie się stara. Do zdobycia jest nawet 3,5 mln euro, czyli około 14,85 mln zł, przy dofinansowaniu sięgającym 85% wartości projektu. Pieniądze te mogłyby umożliwić rewitalizację terenu stacji oraz przystosowanie istniejących budynków do nowych funkcji – kulturalnych, edukacyjnych i społecznych – przy jednoczesnym zachowaniu historycznego charakteru kolejki. Miejsce miałoby żyć: koncerty, warsztaty, spotkania, działania z młodzieżą, archiwum społeczne, przestrzenie edukacyjne. Warto jednak podkreślić, że środki te nie obejmują remontu torowiska ani taboru. Koszt przywrócenia infrastruktury kolejowej do pełnej sprawności szacowany jest na blisko 50 mln zł – to pieniądze, których obecnie nie ma i nic nie wskazuje na to, by mogły pojawić się w najbliższym czasie. Fundusze Norweskie dotyczą wyłącznie stacji, jej budynków, oferty kulturalnej. Można po nie sięgnąć i to właśnie czyni w chwili obecnej Powiat.
Istotnym elementem otrzymania dofinansowania są konsultacje społeczne. Jednym z ich elementów był spacer badawczy, zorganizowany w niedzielę, 11 października. Jak podkreślała Lidia Łączny, dyrektorka Centrum Kultury „Scena To Dziwna”, głos mieszkańców jest tutaj kluczowy. – Spacerujemy, oglądamy to, co obecnie na Stacji Gnieźnieńskiej Kolei Wąskotorowej jest i rozmawiamy w kontekście konsultacji społecznych, dotyczących wnioskowania o Fundusze Norweskie o tym, jak te miejsca, które wybraliśmy, mogłyby wyglądać, jaką ofertę moglibyśmy w niej zawrzeć w kontekście tego finansowania, żeby było to miejsce żywe, ale nadal związane z koleją i takie, które będzie zachęcało mieszkańców do odwiedzania i czynnego udziału w życiu stacji – mówiła, zaznaczając jednocześnie, że środki norweskie mają bardzo konkretne przeznaczenie. – Środki te niestety wbrew obiegowej opinii nie będą dotyczyły rewitalizacji taboru i torowiska, ale to środki przede wszystkim na rewitalizację tego miejsca, na rewitalizację budynków i na ofertę kulturalną, która może w tych budynkach mieć miejsce, żyć. To są środki rzędu 15 milionów złotych, z czego 75% jest pozyskane na rewitalizację miejsca przy zachowaniu jego tradycyjnego, historycznego dziedzictwa – mówiła Lidia Łączny. Tworzenie nowej przestrzeni musi więc łączyć historię z nowoczesnością. – To trudne zadanie: stworzyć miejsce, które będzie dobrze wyglądało, będzie sprzyjało mieszkańcom, będzie przez nich lubiane, odwiedzane i będzie zachęcało do twórczego działania – zaznaczyła.
W trakcie niedzielnych konsultacji wypełniano ankiety, zbierano opinie i pomysły. Pojawiło się wiele sugestii dotyczących przyszłego zagospodarowania stacji. Najczęściej powtarzany głos dotyczył podstaw: uporządkowania terenu, poprawy bezpieczeństwa, wyrównania chodników, wyraźnego oddzielenia torowisk od przestrzeni pieszej, zwiększenia dostępności. To kwestie, które mieszkańcy sygnalizują od lat i które bezpośrednio wpływają na odbiór miejsca. Drugą grupę pomysłów stanowiły działania edukacyjne i kulturalne. – Pojawia się dużo rzeczy, które są nam bliskie: działania z młodzieżą, udostępnianie maszyn w warsztatowni, drezyn, artefaktów kolejowych. Chodzi o to, żeby można było ich dotykać, korzystać z nich, uczyć się przy ich użyciu – mówiła dyrektorka eSTeDe. Mieszkańcy zwracali również uwagę na ogromny potencjał historyczny tego miejsca. – To dziedzictwo niematerialne to często wspomnienia mieszkańców, którzy albo odwiedzali stację, albo tu pracowali. To dobry motyw na stworzenie archiwum społecznego, na uchwycenie i zapisanie tych wspomnień, żeby ta historia była na wyciągnięcie ręki – akcentowała Lidia Łączny.
Konsultacje cały czas trwają. Swoją opinię na temat przyszłości Stacji mieszkańcy mogą przekazać przede wszystkim drogą internetową. Anonimowa ankieta jest dostępna na stronie Powiatu Gnieźnieńskiego. To najważniejszy element konsultacji. Oprócz ankiety planowane są także warsztaty i spotkania z młodzieżą, z rodzinami, z organizacjami pozarządowymi. O terminach tychże będziemy informować na bieżąco.
Stacja Gniezno Wąskotorowe może stać się miejsce spotkań, edukacji, kultury i lokalnej historii. Może też pozostać w obecnym stanie… Wszystko zależy tak naprawdę od mieszkańców: ich opinii, zaangażowania i tego, czy projekt zostanie dobrze oceniony w konkursie.
