W Zespole Szkół Ekonomicznych w Gnieźnie zakończył się cykl działań realizowanych w ramach projektu „Luntrusy z Ekonomika” – jednej z najbardziej oryginalnych i wielowymiarowych inicjatyw edukacyjno – kulturalnych ostatnich lat. Przez kilka tygodni uczniowie, nauczyciele i partnerzy zewnętrzni pracowali nad przedsięwzięciem, którego celem było nie tylko popularyzowanie gwary gnieźnieńskiej, lecz także wzmacnianie lokalnej tożsamości młodzieży i pokazanie, że tradycja może być inspiracją do nowoczesnych form twórczości.
Inicjatywa została przygotowana przez Adriana Paczyńskiego, wicedyrektora ZSE oraz Annę Kowszewicz, nauczycielkę historii i główną koordynatorkę projektu. Wspólnie z zespołem nauczycieli, uczniów i partnerów stworzyli przestrzeń, w której gwara gnieźnieńska stała się punktem wyjścia do kreatywnych działań edukacyjnych.
Efekty pracy młodzieży imponują różnorodnością. Uczniowie przygotowali m.in.: interaktywny słownik gwary w formie aplikacji internetowej, szkolną grę edukacyjną, film ukazujący codzienność młodych ludzi w gnieźnieńskim kolorycie językowym, plakaty inspirowane lokalnym słownictwem, a także teatralizowany spacer „Fyraj na fyrtel”, który zmienił Gniezno w żywą scenę pełną historii. Dużym zainteresowaniem cieszyły się także konkursy poświęcone kultowym miejscom miasta, w których uczestnicy łączyli wiedzę regionalną z kreatywną prezentacją multimedialną. Jak podkreśla dr Anna Kowszewicz, wszystkie działania spotkały się z życzliwym odbiorem zarówno wśród społeczności szkolnej, jak i mieszkańców Gniezna. – Projekt pokazał, że gwara – choć coraz rzadziej słyszana – wciąż może być atrakcyjnym narzędziem edukacji i budowania więzi z miejscem, a którego się pochodzi – podkreśla dr Anna Kowszewicz.
Kulminacją projektu była gala podsumowująca, która odbyła się 17 grudnia w Centrum Kultury „Scena To Dziwna”. W wydarzeniu uczestniczyli uczniowie, nauczyciele, partnerzy projektu oraz zaproszeni goście ze świata kultury i edukacji, a także przedstawiciele władz samorządowych miasta Gniezna i powiatu gnieźnieńskiego. Była to okazja, by jeszcze raz zaprezentować najciekawsze efekty pracy młodzieży. Na scenie za pomocą prezentacji multimedialnej wyświetlono materiały dokumentujące przebieg projektu, pokazano m.in. fragmenty filmu w gwarze gnieźnieńskiej, a także interaktywny słownik, który – jak podkreślają twórcy – może stać się nowoczesnym narzędziem popularyzacji lokalnej mowy wśród młodych mieszkańców regionu. Publiczność mogła również zobaczyć relację z teatralizowanego spaceru „Fyraj na fyrtel”, jednego z najbardziej widowiskowych elementów całego przedsięwzięcia. Całości dopełniła wystawa plakatów inspirowanych lokalnym słownictwem.
Podczas gali dziękowano wszystkim osobom i instytucjom, które wspierały projekt na każdym etapie. Szczególne podziękowania skierowane zostały w stronę Jarosława Mikołajczyka, znanego m.in. jako Szczun z Karei oraz Muzealny Detektyw, animatora kultury, który również podejmuje działania by popularyzować gwarę gnieźnieńską. To właśnie Jarosław Mikołajczyk czuwał „z zewnątrz” nad przebiegiem projektu, oferując pomoc i wsparcie na każdym jego etapie. – Będąc częścią tego projektu chyba też nie do końca miałem świadomość, co tu się wydarzyło. To jest bardzo ważne, co zrobiliście – mówił podczas gali Jarosław Mikołajczyk. – Wcześniej nie widziałem takiego projektu. Nie widziałem projektu, który byłby tak kompleksowo związany z gwarą. A mamy ostatni dzwonek. (…) Gwara jest elementem tożsamości. Jesteśmy stąd. A poczucie, że jest się stąd, jest ważniejsze w mówieniu gwarą niż same słowa, których się możemy nauczyć – między innymi dzięki temu, co zrobiono w czasie tego projektu. Myślę, że istotne jest to, żebyśmy próbowali się też trochę bawić tą gwarą. A przede wszystkim, żebyśmy wiedzieli że ona jest, że mamy swoją tożsamość, że skądś się wywodzimy – podkreślał.
„Luntrusy z Ekonomika” to dowód na to, że młodzież chętnie sięga po tradycję, jeśli tylko otrzyma przestrzeń do twórczego działania. Jak podkreślił Daniel Popielarz, dyrektor Zespołu Szkół Ekonomicznych projekt pokazał, że gwara – choć coraz rzadziej słyszana – wciąż może być atrakcyjnym narzędziem edukacji, budowania więzi z miejscem pochodzenia i rozwijania kompetencji kulturowych. – To projekt, który połączył w sobie edukację, tożsamość regionalną, jak również nowoczesność – nowoczesne technologie. Jego celem była przede wszystkim popularyzacja naszej regionalnej gwary. We wszystkie podprojekty i działania, które były związane z tym projektem, zaangażowanych było bardzo dużo osób: nauczycieli i uczniów – mówił dyrektor Ekonomika, dziękując wszystkim osobom zaangażowanym w realizację tego przedsięwzięcia. – Myślę, że spokojnie mogę wszystkich aktywnych uczestników projektu „Luntrusy z Ekonomika” nazwać ambasadorami gwary gnieźnieńskiej – podkreślił.
Dla Zespołu Szkół Ekonomicznych pierwszy semestr roku szkolnego 2025/2026 okazał się rokiem intensywnej, ale niezwykle owocnej pracy. Udało się zrealizować przedsięwzięcie, które łączy pokolenia, inspiruje i przypomina, że lokalna tożsamość jest wartością o którą warto – i należy – dbać.
Projekt „Luntrusy z Ekonomika” otrzymał dofinansowanie ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji w ramach programu „Nasze tradycje”.
