Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Trzemesznie przeżywa wyjątkowy rok szkolny. Rok, w którym społeczność szkolna przygotowuje się do czerwcowych uroczystości jubileuszowych. Otóż 4 maja przyszłego roku minie dokładnie 250 lat od utworzenia trzemeszeńskiej Alma Mater. Na chwilę obecną trwają już przygotowania do jubileuszowych obchodów, których koordynatorką jest Beata Szymańska. Na sesji Rady Miejskiej w Trzemesznie, 28 stycznia, radni podjęli uchwałę w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Akademii Trzemeszeńskiej.
Uchwała podejmowana była dla uczczenia 250. rocznicy powstania Akademii Trzemeszeńskiej, pamięci założyciela szkoły opata Michała Kościeszy Kosmowskiego, dyrektorów, nauczycieli, wychowawców, pracowników szkoły i wychowanków wszystkich szkół – następców Akademii.
Trzemeszeńska placówka dla wielu pokoleń zarówno Trzemesznian, jak i Mogilnian i okolic jest miejscem szczególnym. To w murach tej szkoły odkrywali swoje życiowe powołania, czerpali z wiedzy swoich nauczycieli, rywalizowali w sporcie, uczyli się wartości, ale też nawiązywali relacje, którym nie straszny był upływający czas czy odległość. Dzięki zaangażowaniu samorządu powiatowego w Gnieźnie i odpowiedniej postawie Rady Miejskiej Trzemeszna od 2015 r. organem prowadzącym Liceum Ogólnokształcącego im. Michała Kosmowskiego jest samorząd gminny Trzemeszna.
Akademia Trzemeszeńska – jedna z najstarszych i najbardziej zasłużonych instytucji oświatowych w regionie, trwale wpisana w historię miasta, Wielkopolski oraz polskiej edukacji od momentu swego powstania była nie tylko miejscem nauki, lecz również ważnym ośrodkiem formowania elit intelektualnych, duchownych i obywatelskich, odgrywając istotną rolę w kształtowaniu postaw patriotycznych oraz świadomości narodowej, zwłaszcza w okresach utraty niepodległości.
Szczególne miejsce w dziejach Akademii zajmuje postać Michała Kościeszy – Kosmowskiego — wybitnego humanisty, duchownego, organizatora życia naukowego i gospodarczego, związanego z Trzemesznem jako opat zakonu kanoników regularnych, budowniczy i reformator szkolnictwa. Jego działalność przyczyniła się do nadania Akademii wysokiej rangi intelektualnej oraz otwarcia jej na nowoczesne, jak na swoje czasy, prądy edukacyjne, przy jednoczesnym silnym zakorzenieniu w polskiej tradycji kulturowej. Inauguracja nauki w szkole odbyła się 4 maja 1776 roku pod patronatem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i prymasa Gabriela Podolskiego. Akademia została podporządkowana Komisji Edukacji Narodowej, a jej program nauczania należał do najnowocześniejszych w Rzeczypospolitej.
W murach Akademii Trzemeszeńskiej oraz funkcjonującego później gimnazjum kształcili się lub pobierali naukę liczni przedstawiciele przyszłych elit politycznych, naukowych, społecznych i wojskowych. Z tradycją szkoły związani są m.in., Marian Langiewicz — dyktator Powstania Styczniowego, a także Hipolit Cegielski — wybitny przemysłowiec, działacz społeczny i organicznik, symbol pracy u podstaw w Wielkopolsce.
Z Trzemesznem i miejscową szkołą łączeni są również przedstawiciele świata nauki i kultury, w tym Jędrzej Śniadecki — wybitny uczony epoki oświecenia, ojciec polskiej chemii, profesor uniwersytetów w Krakowie i Wilnie, oraz Jerzy Waldorff — znany krytyk muzyczny popularyzator kultury. Akademia i późniejsze gimnazjum trzemeszeńskie stały się jednym z najważniejszych ośrodków patriotycznego wychowania młodzieży w Wielkim Księstwie Poznańskim. To tutaj powstały tajne stowarzyszenia uczniowskie, takie jak Sarmacja, Towarzystwo Narodowe im. Tomasza Zana. Profesorowie i uczniowie brali czynny udział w wydarzeniach Wiosny Ludów, a gmach szkoły służył jako lazaret i odwach powstańczy.
Szczególnym świadectwem patriotycznego ducha Akademii był udział uczniów trzemeszeńskiego gimnazjum w Powstaniu Styczniowym. Zaangażowanie młodzieży w walkę o wolność Ojczyzny, często okupione represjami i osobistymi dramatami, stanowi jedno z najbardziej poruszających świadectw wychowania w duchu odpowiedzialności, odwagi i poświęcenia. Wydarzenia te trwale zapisały się w historii szkoły oraz w pamięci lokalnej społeczności. Za patriotyczną postawę gimnazjalistów w tym wydarzeniu, szkoła została zamknięta przez władze pruskie.
Na przestrzeni kolejnych stuleci Akademia Trzemeszeńska oraz jej następcy instytucjonalni, działający pod zmieniającymi się nazwami i w różnych realiach politycznych, nieprzerwanie kształcili kolejne pokolenia mieszkańców Trzemeszna i regionu, wśród których znajdowali się nauczyciele, urzędnicy, społecznicy, artyści, duchowni, oraz uczestnicy walk narodowowyzwoleńczych. Kontynuatorem tych chwalebnych tradycji jest obecnie Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych, który kształci kolejne pokolenia młodych ludzi, łącząc tradycję z wyzwaniami nowoczesnej edukacji.
Ogłoszenie roku 2026 Rokiem Akademii Trzemeszeńskiej, jak czytamy w uchwale jest wyrazem uznania dla dorobku tej wyjątkowej instytucji, a także okazją do pogłębienia wiedzy o historii miasta, promocji lokalnego dziedzictwa oraz wzmocnienia poczucia wspólnoty i tożsamości wśród mieszkańców. Umożliwi również realizację przedsięwzięć edukacyjnych, kulturalnych i naukowych, przypominających znaczenie Akademii w dziejach Trzemeszna i Polski.
W sesji Rady Miejskiej Trzemeszna, 28 stycznia gościnnie uczestniczyli prof. Danuta Konieczka – Śliwińska – prezeska Wielkopolskiego Stowarzyszenia Wychowanków Gimnazjum i Liceum w Trzemesznie, dyrektor ZSOiZ w Trzemesznie Mariusz Pisuła oraz samorząd uczniowski szkoły w składzie: Kaja Siwa, Maja Reszelewska i Marcin Fojucik. Przed podjęciem uchwały burmistrz Kacper Lipiński mówił: – Ten rok będzie bardzo ważnym rokiem nie tylko dla szkoły, ale dla całej gminy, co będzie odzwierciedleniem zaplanowanych obchodów. Część obchodów organizatorem będzie Wielkopolskie Stowarzyszenie, Zespół Szkół, osobna cześć organizowana będzie przez gminę. Będzie to szereg wydarzeń, które potrwają cały rok, a które będą nawiązywać bardziej lub mniej do wydarzenia 250 – lecia jednej z najznamienitszych i najstarszych szkół. Stąd wywołanie tej uchwały.
Radny Benedykt Nitka powiedział, że jest to bardzo ważny moment dla całej gminy. – Dzięki tej rocznicy jest szansa na to, by ta szkoła odżyła. I tutaj apel do młodzieży i ich rodziców. Jest to moment, kiedy na świeczniku w Polsce, a może i dalej będzie istniał taki moment, kiedy ktoś dowie się, że jest taka szkoła, z taką tradycją i z takimi osobami, które ją kończyły. Dlatego cieszę się, że taka inicjatywa powstała, my radni ją wspieramy i b będziemy strać się, aby cały rok w jakikolwiek sposób mówić o tym, że ten rok jest szczególny – mówił radny Nitka.
Natomiast radny Maciej Dalewski powiedział: – Bardzo dziękuję panie burmistrzu, że rok temu można powiedzieć tak skromnie podał pan kroplówkę tej szkole, bo gdyby nie ta kroplówka, to już powiat na 100 procent, by tę szkołę zamykał. Mamy nadzieję, że ta kroplówka przedłuży życie tej szkoły i szkoła się odbuduje.
Projekt uchwały pozytywnie zaopiniowały komisje Rady Miejskiej zarówno społeczna, jak i finansowa. Wszyscy obecni na sesji radni (13 osób) jednogłośnie podjęli uchwałę. W sesji nie uczestniczyli radni Bożena Kupczyk i Sebastian Kwieciński. Po podjęciu uchwały dokument podpisała przewodnicząca Rady Miejskiej Agnieszka Bartz i przekazała go na ręce przedstawicieli ZSOiZ. Uczniowie podziękowali samorządowi gminy za to, że wie i rozumie czym dla nich jest ta szkoła i jak ogromne znaczenie ma dla mieszkańców Trzemeszna.
Profesor Danuta Konieczka – Śliwińska podkreśliła, że podjętą uchwałę traktuje jako wyraz szacunku i uznania dla fundatora, dyrekcji, które były w szkole na przestrzeni tych 250 lat, nauczycieli, pracowników, wychowanków, uczniów, absolwentów szkoły: – Sądzę, że jest to także wyraz docenienia wkładu naszej szkoły w dziedzictwo kulturowe nie tylko Trzemeszna, ale także Ziemi Trzemeszeńskiej, regionu i Polski. Cieszymy się, że cały rok 2026 będzie okazją do upamiętniania dokonań tej wielkiej szkoły i będzie okazją, by świętować ten wielki sukces. Sukces Trzemeszna, sukces nas społeczności, ponieważ te 250 lat były dlatego, że udało się współpracować, udało się tę szkołę tworzyć i z taka nadzieją, z takim przesłaniem patrzmy w przyszłość, żeby nasza szkoła się rozwijała.
Do słów pani profesor przyłączył się dyrektor ZSOiZ Mariusz Pisuła, który powiedział, że odkąd rozpoczął kilka miesięcy temu pracę jako dyrektor ZSOiZ, wspólnie z całą społecznością szkoły widzą troskę władz gminy o przyszłość szkoły, którego dowodem jest podjęta uchwała: – Dziękujemy państwu za zaangażowanie w rozwój naszej szkoły. Wszyscy spoglądamy w przyszłość z optymizmem i mam nadzieje, że będziemy się rozwijali i ta szkoła cały czas będzie kwitła i piękniała.
PAWEŁ LACHOWICZ
