Od 1 lipca działa już elektroniczny system dla instytucji wykonujących zadania publiczne. Ma on zwiększyć realnie przejrzystość wydatków publicznych i sprawić, że ich obywatelska kontrola, wzrośnie. Dzięki Centralnemu Rejestrowi Umów, każdy z nas może sprawdzić, na co urzędy i inne instytucje publiczne wydają nasze wspólne pieniądze.
CRU to publiczna baza danych, w której w jednym miejscu publikowane są i będą informacje o umowach zawieranych przez np. samorządy, szpitale czy szkoły. Za pomocą systemu podejrzeć możemy przedmioty tych umów, ich wartość czy daty ich zawarcia. Nie musimy składać wniosku o dostęp do informacji publicznej. Do tej pory w udostępnianiu tzw. rejestru umów obowiązywała pewna dowolność. Np. Urząd Miejski w Gnieźnie taki rejestr udostępniał w swoim Biuletynie Informacji Publicznej, jednak z jego aktualnością bywało różnie. Nasza redakcja kilkukrotnie zwracała się do samorządu o udostępnienie danych np. z ostatniego pół roku. Urząd tłumaczył zwłokę problemami kadrowymi.
Co istotne – obowiązek publikacji w CRU dokumentów dotyczy wszystkich umów zawieranych przez samorząd, bez progu kwotowego. Początkowo ministerstwo finansów planowało, by w systemie pojawiły się umowy o kwocie ponad 10 tys. złotych, ale aż 70 procent umów nie dotyka nawet tej sumy. Tak alarmowały instytucje i organizacje pozarządowe. Ostatecznie limit zniesiono. – Przejrzystość działania instytucji publicznych stanowi fundament nowoczesnej demokracji. W erze cyfrowej transformacji obywatele oczekują nie tylko dostępu do informacji o funkcjonowaniu państwa, ale również możliwości aktywnego uczestnictwa w procesach decyzyjnych oraz kontroli nad sposobem wydatkowania środków publicznych – mówi Robert Kowalski, ekspert Instytutu Finansów Publicznych.
Centralny Rejestr Umów znajdziemy pod adresem https://rejestrumow.gov.pl
