W Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie można zwiedzać nową wystawę czasową „Truso. Legenda Bałtyku”. Wernisaż odbył się w niedzielę, 12 kwietnia i przyciągnął zarówno miłośników wczesnego średniowiecza, jak i osoby, które dopiero odkrywają fascynujący świat wikińskich emporiów. Ekspozycja prezentuje jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych w tej części Europy – osadę Truso, zlokalizowaną w Janowie Pomorskim, kilka kilometrów od dzisiejszego Elbląga.
Przez stulecia Truso funkcjonowało jedynie w przekazach pisanych jako port handlowy na szlakach Bałtyku. Dopiero współczesne badania archeologiczne potwierdziły jego rzeczywiste istnienie i rangę. Odkrycie to zmieniło sposób, w jaki patrzymy na początki kontaktów handlowych i kulturowych na północy Europy.
Podczas wernisażu wystawy Michał Bogacki, dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego podkreślił wyjątkowość prezentowanej historii. – Ta wystawa opowiada o czymś niezwykle ciekawym: o grodzie, który jest znany i nieznany. Wiele osób o Truso słyszało, o Elblągu słyszeli prawie wszyscy, ale jak to wszystko ze sobą połączyć i co się za tym kryje – nie zawsze wiadomo. Badacze dzisiaj przypuszczają, że Truso to jest jeden z najstarszych, największych w swoim czasie portów handlowych w ogóle na Bałtyku. Jest to port związany ze Skandynawami, z wikingami. Jest to port, który działał na długo przed Gdańskiem, na długo przed istnieniem państwa polskiego, przed Mieszkiem i jego następcami. Warto tę historię poznać, bo jest to coś niezwykle ciekawego. Pokazuje, że Elbląg – bo właśnie Truso znajdował się w okolicach Elbląga – był kiedyś wielkim portem handlowym – powiedział Michał Bogacki, dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego.
Wystawa została przygotowana we współpracy z Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu, które od ponad czterech dekad prowadzi badania nad osadą. To właśnie stamtąd pochodzą prezentowane zabytki: przedmioty codziennego użytku sprzed ponad tysiąca lat, ozdoby charakterystyczne dla kultury skandynawskiej, elementy uzbrojenia, a także świadectwa dalekosiężnych kontaktów handlowych: bursztyny, arabskie monety, czy precyzyjne wagi kupieckie.
Jakub Jagodziński z Muzeum Archeologiczno–Historycznego w Elblągu zwrócił uwagę na unikatowość Truso. – Jest to historia jedynego wikińskiego emporium z terenu dzisiejszej Polski – osady Truso, która została odkryta w miejscowości Janów Pomorski, kilka kilometrów na południe od Elbląga. Osada analogiczna do ośrodków znanych ze Skandynawii, m.in. Hedeby czy Birki, badana przez ponad czterdzieści lat. Wśród efektów tych badań, oprócz monografii naukowych, artykułów popularnonaukowych, są również wystawy. Jedną z nich jest prezentowana dzisiaj ekspozycja czasowa „Truso. Legenda Bałtyku” – powiedział. Dla kuratora wystawy z ramienia elbląskiego muzeum ekspozycja ma szczególny charakter. – Odkrywcą osady jest mój ojciec, Marek Jagodziński, który na pozostałości tego wyjątkowego emporium natrafił w 1981 roku i zaczął okres badań Truso, a zakończył okres poszukiwań, który trwał ponad 150 lat – poinformował.
Ekspozycja w gnieźnieńskim muzeum to pełny przekrój życia we wczesnośredniowiecznym porcie. – Zwiedzający zobaczą tutaj artefakty związane ze szkutnictwem, przedmioty związane z życiem codziennym, np. pięknie zdobione grzebienie i okładziny grzebieni, przedmioty związane z rozrywką, takie jak na przykład pionki do gry hnefatafl, są tu również monety wybijane w odległych bliskowschodnich mennicach, m.in. na terenie dzisiejszego Bagdadu, przedmioty takie jak broń, ale i ozdoby: charakterystycznie zdobione dla Skandynawów zapinki owalne, równoramienne i wiele innych. Każdy, kto interesuje się tym okresem wikińskim, znajdzie tutaj coś co go zainteresuje – zapewnia Jakub Jagodziński. To jednak nie wszystko. Integralną częścią wystawy są stanowiska interaktywne, które pozwalają spróbować dawnych technik: od plecenia węzłów żeglarskich po obsługę średniowiecznych wag. Całość uzupełnia animowana rekonstrukcja osady oraz opowieść dr. Marka Jagodzińskiego przygotowana przez Muzeum Archeologiczne w Biskupinie.
Wystawa zorganizowana w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie opowiada nie tylko o życiu w Truso, ale także o fascynującej historii jego odkrycia – o cierpliwości badaczy, o przypadkach, które wiele zmieniają, a przede wszystkim o tym, jak legenda staje się faktem.
Wystawa otwarta jest w Muzeum do 7 marca 2027 roku.
