Kilka kilometrów od dzisiejszego Elbląga odkryto jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w tej części Europy – wczesnośredniowieczną osadę w Janowie Pomorskim, identyfikowaną z legendarnym Truso. Przez stulecia miejsce to funkcjonowało wyłącznie w przekazach pisanych jako port handlowy na szlakach Bałtyku, współczesne badania potwierdziły jednak jego rzeczywiste istnienie i wyjątkowe znaczenie.
Prezentowana wystawa, przygotowana we współpracy z Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu, ukazuje zarówno codzienność mieszkańców Truso, jak i historię jego odkrycia. Podkreśla również rangę tego ośrodka jako ważnego ogniwa w sieci dalekosiężnych kontaktów handlowych i kulturowych, łączących wybrzeża Morza Bałtyckiego z takimi centrami, jak Hedeby czy Birka.
Na ekspozycji prezentowane są zabytki odkryte w trakcie badań archeologicznych: przedmioty codziennego użytku sprzed ponad tysiąca lat, wyroby rzemieślnicze i ozdoby charakterystyczne dla epoki wikingów, a także świadectwa rozległych kontaktów handlowych – bursztyny, arabskie monety i precyzyjne wagi kupieckie. Istotną część zbiorów stanowią również obiekty związane z wierzeniami dawnych mieszkańców, w tym amulety o znaczeniu symbolicznym.
Integralnym elementem wystawy są stanowiska interaktywne, które umożliwiają pogłębione poznanie dawnych technik i praktyk – od plecenia węzłów żeglarskich i pracy rzemieślniczej po zasady funkcjonowania średniowiecznych wag. Uzupełnieniem ekspozycji jest animowana rekonstrukcja osady oraz opowieść dr Marka Jagodzińskiego – odkrywcy Truso – przygotowana przez Muzeum Archeologiczne w Biskupinie. Zwiedzających zachęcamy także do skorzystania z Mobilnego Przewodnika, który oferuje pogłębione komentarze i dodatkowe konteksty interpretacyjne.
Wystawa otwarta jest w naszym Muzeum od 12 kwietnia 2026 r. do 7 marca 2027 r.
Wernisaż odbędzie się 12 kwietnia 2026 roku o godzinie 12:00 w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie.
W programie wydarzenia zaplanowano oprowadzanie kuratorskie oraz spotkanie z twórcami wystawy.
