6 marca 2026 roku w warszawskiej Reducie Banku Polskiego odbyła się jubileuszowa, piąta gala ogólnopolskiego konkursu „Polka XXI wieku”. Wśród finalistek znalazła się pisarka Irmina Kosmala, która otrzymała wyróżnienie w kategorii kultura za swoją powieść „Spoina”, książkę uznaną przez kapitułę za dzieło odważne, podejmujące trudne wątki polskiej historii i pamięci zbiorowej.
Konkurs „Polka XXI wieku” organizowany jest przez Fundację Polka XXI wieku i ma na celu wyróżnienie kobiet, które poprzez swoją działalność zawodową, społeczną lub artystyczną w istotny sposób wpływają na kształt współczesnej Polski. W jubileuszowej, piątej edycji konkursu nagrody i wyróżnienia przyznano w kilku obszarach aktywności, od przedsiębiorczości i administracji po naukę, działalność społeczną czy kulturę.
Wyróżnienia przyznaje kapituła konkursu po analizie zgłoszeń ocenianych wcześniej przez zespoły eksperckie reprezentujące poszczególne dziedziny. Ideą przedsięwzięcia jest nie tylko nagradzanie osiągnięć, lecz także wzmacnianie widoczności kobiet-liderek, których praca ma realny wpływ na życie społeczne, gospodarcze i kulturalne kraju.
Finał konkursu tradycyjnie odbywa się podczas konferencji „Polka XXI wieku”, która gromadzi liderki opinii. Tegoroczna edycja wydarzenia przebiegała pod hasłem „Odwaga”, a jej patronką była Maria Skłodowska-Curie, symbol determinacji i przełamywania barier.
Jeszcze przed wieczorną galą odbyła się całodniowa konferencja poświęcona roli kobiet we współczesnym świecie. Jednym z najważniejszych punktów programu było wystąpienie inauguracyjne Pierwszej Damy Marty Nawrockiej, która w swoim przemówieniu podkreśliła znaczenie odwagi, odpowiedzialności i aktywności kobiet w życiu publicznym oraz ich wkład w rozwój społeczeństwa obywatelskiego.
Konferencja obejmowała liczne panele dyskusyjne i spotkania eksperckie poświęcone m.in. roli kobiet w nauce, nowych technologiach, bezpieczeństwie społecznym czy działalności publicznej. Zwieńczeniem dnia była uroczysta gala konkursowa, która odbyła się w historycznych wnętrzach Reduty Banku Polskiego przy ulicy Bielańskiej w Warszawie. Galę poprowadził dziennikarz i prezenter telewizyjny Tomasz Wolny. Podczas wydarzenia ogłoszono laureatki i finalistki konkursu w poszczególnych kategoriach oraz wręczono nagrody i wyróżnienia kobietom, które w ostatnim czasie szczególnie zaznaczyły swoją obecność w życiu publicznym.
Kapituła konkursu uhonorowała przedstawicielki różnych dziedzin, od biznesu i administracji po działalność społeczną, naukę czy kulturę. Celem tego symbolicznego gestu jest pokazanie, że współczesna Polska rozwija się dzięki inicjatywie i talentowi kobiet działających w wielu środowiskach i sektorach.
W kategorii kultura wyróżnienie otrzymała Irmina Kosmala za powieść „Spoina”. Kapituła konkursu podkreśliła, że jest to książka wyjątkowo odważna tematycznie, dotykająca bolesnych wątków historycznych i problemów pamięci zbiorowej. Powieść została doceniona za literacką siłę przekazu oraz za umiejętność podejmowania trudnych tematów związanych z historią i doświadczeniem społecznym, które wciąż pozostają żywe w polskiej świadomości. W opinii jurorów książka Kosmali pokazuje, że literatura może być ważnym narzędziem dialogu z przeszłością, nie tylko przypominając wydarzenia historyczne, ale także prowokując do refleksji nad ich współczesnym znaczeniem.
Wyróżnienie dla Irminy Kosmali wpisuje się w główne przesłanie tegorocznej edycji wydarzenia: odwagę rozumianą jako gotowość do podejmowania trudnych tematów i odpowiedzialności za słowo. Literatura, która konfrontuje czytelnika z trudnymi doświadczeniami historii, odgrywa szczególną rolę w budowaniu społecznej pamięci i wrażliwości. Powieść „Spoina” została przez kapitułę konkursu odczytana właśnie w tym kontekście: jako dzieło literackie przekraczające granice komfortu czytelniczego, podejmujące tematy wymagające zarówno odwagi twórczej, jak i intelektualnej uczciwości.
Konkurs „Polka XXI wieku” w ciągu kilku lat stał się jedną z ważniejszych inicjatyw promujących aktywność kobiet w przestrzeni publicznej. Oprócz samego wyróżnienia laureatki i finalistki otrzymują możliwość udziału w programach mentoringowych oraz projektach rozwojowych organizowanych przez fundację. Dzięki temu konkurs pełni nie tylko funkcję symbolicznego wyróżnienia, lecz także platformy współpracy i dalszego rozwoju dla kobiet działających w różnych dziedzinach życia publicznego.
Wyróżnienie dla Irminy Kosmali w kategorii kultura jest nie tylko sukcesem autorki, lecz także potwierdzeniem, że współczesna literatura, zwłaszcza ta podejmująca trudne i nieoczywiste tematy, pozostaje ważnym elementem debaty publicznej.
(źródło: Zeszyty Poetyckie)
