W Gminie Trzemeszno powstało nowe miejsce edukacji historycznej – ścieżka „Od kaźni do upamiętnienia” przy Pomniku w Kociniu. To przestrzeń, która w nowoczesny sposób opowiada o tragicznych wydarzeniach z 1939 roku, losach obrońców Trzemeszna oraz mieszkańców regionu zamordowanych przez niemieckich okupantów.
Nowa przestrzeń edukacyjna w sercu historii
Ścieżka edukacyjna w Kociniu została oficjalnie oddana do użytku jako część projektu „Śladem naszej tożsamości – Historia i pamięć w plenerze”. Jej celem jest upowszechnianie wiedzy o lokalnym dziedzictwie oraz wzmacnianie tożsamości mieszkańców poprzez tworzenie ogólnodostępnych miejsc edukacyjnych.
W ramach inwestycji powstała wiata edukacyjna, dziewięć tablic tematycznych, stół edukacyjny, elementy małej architektury oraz miejsca postojowe. Całość tworzy spójną przestrzeń, która zachęca do zatrzymania się, refleksji i poznawania historii regionu.
Projekt wsparty przez Fundusze Europejskie
Realizacja ścieżki była możliwa dzięki wsparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021–2027, zgodnie z Lokalną Strategią Rozwoju LGD „Trakt Piastów”.
Wartość projektu wyniosła 165 537,49 zł, z czego 148 983,74 zł stanowiło dofinansowanie, w tym 132 430 zł ze środków Unii Europejskiej. Dzięki temu Gmina Trzemeszno mogła stworzyć miejsce, które łączy edukację, rekreację i pamięć o wydarzeniach sprzed ponad 80 lat.
Kocin – świadectwo jednej z największych tragedii regionu
Miejsce Pamięci Narodowej w Kociniu upamiętnia rozstrzelanie 27 Polaków i Żydów dokonane 5 października 1939 roku przez hitlerowskich najeźdźców. Ofiary były członkami Straży Obywatelskiej, powołanej w sierpniu 1939 roku przez starostę powiatowego w Mogilnie. Formacja miała bronić miast i wiosek powiatu mogileńskiego w obliczu nadciągającej wojny.
Po wkroczeniu wojsk niemieckich strażnicy zostali aresztowani, a następnie przewiezieni do wąwozu prowadzącego od Cytrynowa – na teren dzisiejszego Kocinia – gdzie dokonano egzekucji.
Wśród zamordowanych znaleźli się: Augustyn i Stefan Adamscy, Czesław Białkiewicz, Tadeusz Jan Bisikiewicz, Józef Gajda, Icchak Abraham Haase, Leo Haase, Bolesław Imiołek, Izydor Kaźmierski, Alfons Korytowski, Stanisław Kwieciński, Piotr Kupczyk, Franciszek Kupczyk, Józef Kupczyk, Kazimierz Lange, Andrzej Marchlewicz, Stanisław Pękała, Jan Prus, Marcin Prus, Edmund Słomowicz, Zygmunt Walkowiak, Stanisław Weber, Leon Włodarczak oraz cztery osoby niezidentyfikowane.
Dzięki staraniom rodzin ciała ofiar zostały później ekshumowane i pochowane na cmentarzach w Trzemesznie i Kruchowie.
Od pierwszego pomnika do współczesnej ścieżki edukacyjnej
Pierwszy pomnik w miejscu tragedii powstał w 1967 roku z inicjatywy harcerzy ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Trzemesznie. Obecny obelisk odsłonięto 12 października 1969 roku, w 30. rocznicę rozstrzelania. Jego budowa była możliwa dzięki zaangażowaniu przewodniczącego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Antoniego Wesołowskiego, Gromadzkiej Rady Narodowej, harcerzy Miejskiej Drużyny oraz uczniów Zasadniczej Szkoły Mechanizacji Rolnictwa.
Opiekę nad miejscem pamięci sprawuje szkoła w Kruchowie, kontynuując wieloletnią tradycję troski o to szczególne miejsce.
Pamięć, która zobowiązuje
Nowa ścieżka edukacyjna w Kociniu jest nie tylko inwestycją infrastrukturalną, lecz przede wszystkim wyrazem szacunku dla historii i ludzi, którzy ją tworzyli. To przestrzeń, która ma inspirować do refleksji, zachęcać do poznawania lokalnych dziejów i przypominać, że pamięć o przeszłości jest fundamentem naszej tożsamości.
